05 september ... in Galerie: Pablo Picasso / Conceptual I (it's all kind of minimalistic)

AVEC LE TEMPS VA, TOUT S'EN VA

     
    Avec le temps va, tout s'en va...

Het is de eerste regel van een memorabel chanson van de hand van Léo Ferré, waarmee hij zo treffend zijn bittere teleurstelling in de liefde verwoordt. Mij doet het nummer al evenzeer denken aan een nog universeler thema, met name het thema van de tijd; of preciezer: de relatie van de persoon met zijn heden, zijn verleden en toekomst, het zich herinneren en het vergeten ook. Hoe beleeft het individu deze evidente en tegelijk ongrijpbare dimensie in het tijdsverloop tussen de aanvang en het einde van zijn leven?

Avec le temps va, tout s'en va...
On oublie le visage et l'on oublie la voix...

De aanhef roept bij mij steevast het beeld op van het door de wind vervagend patroon van een zandmandala, met engelengeduld vervaardigd door een groep monniken in Lhasa ('Seven years in Tibet', film over de bijzondere vriendschap tijdens de tweede wereldoorlog tussen een jonge nazisympathisant en de jonge dalai lama ).

De tijd dus... 

          'Veronderstel even dat het heelal leeg is op één voorwerp na: een horloge. Verder is er niets. In heel de eindeloze ruimte is geen ster of planeet te vinden, zelfs geen zandkorrel. Nergens beweegt iets, behalve de wijzers van het horloge. Wat zouden die dan aanwijzen? Wat zou het betekenen als zij op kwart over vijf zouden staan? Er is niets dat 'kwart over vijf' kan zijn. De wijzers verwijzen naar niets. Stel nu dat het horloge stilvalt. Er beweegt helemaal niets meer in het heelal. Welk verschil zou het dan maken of de wijzers stilvielen om kwart over vijf of om twaalf uur of in om het even welke stand? Er is niets in de leegte dat een reden geeft om te beweren dat het zo of zo laat is. Waar niets is en niets beweegt, is er geen tijd...' Deze bijzondere gedachtegang staat neergeschreven in de inleiding van 'Nu is de tijd' (Gerard Bodifee, Davidsfonds Uitgeverij, 2012), een filosofisch-wetenschappelijke beschouwing over tijdelijkheid en eeuwigheid.
Tijd, die we doorgaans meten met een klok kan met andere woorden niet bestaan, los van een gewaarwording. Er is een waarnemer voor nodig, een levend wezen, dat de tijd ervaart als een opeenvolging van momenten...